انواع جوشکاری (Types of welding)
● در جوشکاري پنج نوع اتصال اساسي وجود دارد.
▪ مراحل اجرايي جوشکاري قوس _ الکترود دستي
۱) برطرف کردن کليه مواد زائد، ناخالصي ها، آلودگي ها از قبيل چربي، کثافات، رنگ، اکسيدها و پوسته ها از لبه هاي مورد جوش حداقل تا فاصله ۱۵mm از هر طرف قطعه. اصولاً کار به کمک سنگ زني، برس زني و سمباده انجام مي گيرد. روش شيميايي بيشتر براي زدودن چربي ها مي باشد.
۲) يخ زدن لبه هاي مورد جوشکاري (Beveling): متناسب با ضخامت ورق و شرايط کار و نهايتاً به کمک استانداردها لبه سازي انجام مي شود. براي ورق هاي ضخيم از لبه سازي (Beveling) دو طرفه و براي ورق هاي با ضخامت متوسط از لبه سازي يک طرفه استفاده مي شود. مسلماً شيار (Groove) نيز مي تواند براي قطعات با ضخامت متوسط از يکطرف و براي قطعات ضخيم در دو طرف قطعه ايجاد شود.
زاويه يخ و شعاع انحناء تحتاني لبه ها بر حسب حساسيت به ترک، پيچيدگي، وزن قطعه در هنگام جوشکاري، نوع الکترود، مهارت جوشکار و هزينه يخ سازي انجام مي گيرد. مثلاً لبه سازي به صورت لاله فلز جوش متري نسبت به لبه سازي به صورت V نياز دارد. يا لبه سازي به شکل V به بعضي ترک خوردگي ها نسبت به شکل لاله (U) حساس تر است و يا قطعات لبه سازي شده از دو طرف نسبت به قطعات لبه سازي شده از يک طرف حساسيت کمتري به پيچيدگي دارند.
البته بعضي اوقات از شکل ظاهري قطعات مي توان استفاده کرده و لبه سازي انجام نمي دهند.
لبه سازي معمولاً به کمک سنگ زني، ماشين کاري و يا با استفاده از Totch و يا قوس انجام مي گيرد که هر يک مستلزم هزينه مي باشد و به هزينه جوشکاري افزوده مي گردد. در شکل ۱۷ بعضي از علائم اختصاري که در جوشکاري بکار مي روند آمده است
۳) استقرار اجزاء در کنار يکديگر براي عمليات جوشکاري:
ترجيحاً استقرار قطعات را طوري کنار يکديگر فراهم مي سازند که راحت ترين موقعيت (Position) براي جوشکاري آنها تامين گردد. در اين راستا مي توان از گيره، نگهدارنده و وضعيت دهند ها استفاده نمود که اکثراً شرايط کار را خيلي ساده مي کنند.
۴) تک بندي (Tack Weld): قطعات در فواصل مناسب بطوريکه از پيچيدگي آنها جلوگيري به عمل آيد و پيچيدگي آنها به حداقل برسد نسبت به يکديگر با خال جوش کنار هم استقرار مي يابند.
۵) عمليات جوشکاري
انتخاب الکترود و تنظيم آمپر و قراردادن کار در موقعيتي که جوشکار احساس راحتي کند. تنظيم آمپر اصولاً روي تکه قراضه اي انجام مي گيرد.
پس از راه اندازي قوس و تنظيم آمپر، قوس را به داخل محل اتصال جهت مي دهند تا فلز جوش در محل اتصال رسوب داده مي شود. لذا جوشکار حرکت هاي زير را بايستي همزمان به طور يکنواخت و قابل کنترل انجام دهد اين حرکت ها عبارتند از:
الف) تثبيت فاصله نوک الکترود با سطح مذاب حوضچه. در حقيقت الکترود را بايد به سمت حوضچه در اثر مصرف پايين آورد.
ب) حرکت الکترود و قوس در سرتاسر مسير جوش که در اصل تعيين کننده سرعت جوشکاري است. اين حرکت توام با حرکت هاي زيگزاگي ياموجي شکل است که هر جوشکار بر حسب عادت يک نوع حرکت را انجام مي دهد.
حرکت موجي الکترود سبب مي گردد تا سرباره به کناره ها جارو گردد، البته اين حرکت بايستي طوري انجام گيرد که سرباره در جوش حبس نشود و زاويه الکترود نسبت به قطعه و زاويه کار درست انتخاب شود.
قطع قوس به منظور تعويض الکترود بايستي به آرامي انجام گيرد يعني الکترود به آهستگي به عقب کشيده شود تا عيب دهانه آتش فشان در جوش بوجود نبايد بايستي الکترود را به طرف عقب حرکت داد و همزمان فاصله قوس را زياد کرد تا قوس خاموش شود. الکترود بعدي که مورد استفاده قرار گيرد ابتدا بايستي انتهاي حوضچه سنگ بخورد و جوش از جلو شروع شود و به طرف عقب برگردد و مجدداً ادامه يابد. محل تعويض الکترود منبع جدي براي بوجود آمدن عيوب جوش از قبيل سرباره، حباب گاز و فقدان ذوب کامل مي باشد.
در جوشکاري چند پاسه بايستي سرباره از روي هر پاس بطور کامل تميز گردد و سپس جوشکاري در پاس هاي بعدي انجام گيرد. هر پاس حداقل ۳/۱ پاس زيري را مي پوشاند.
● زاويه کار (Work Angle)
زاويه بين الکترود با خط عمود بر جوش در صفحه عرضي را زاويه کار مي گويند.
● زاويه راهنما (Lead Angle)
زاويه الکترود با خط عمود بر جوش در صفحه طولي را زاويه راهنما مي گويند. زاويه الکترود سبب مي گردد تا جوشکار بتواند حفره کاسه اي شکل قوس را مشاهده نمايد، علاوه بر آن نيروي قوس سبب مي گردد تا سرباره بطور ناخواسته بطرف جلو حرکت کند و همچنين از بروز گودافتادگي کنار جوش (Undercut) جلوگيري مي کند. جوشکار بايستي در انتخاب زاويه کار و زاويه راهنما انتخاب صحيحي انجام دهد.
▪ دسترسي به ماشين جوشکاري: سعي مي شود ماشين جوشکاري تا حد امکان در دسترس جوشکار قرار گيرد تا از مزاحمت کابل ها و تداخل آنها اجتناب شود. که به تازگي با استفاده از کنترل از راه دور جوشکار مي تواند شدت جريان جوشکاري را خود از محل جوشکاري تنظيم نمايد.
▪ فضاي کارگاه: جوشکاري در فضاي بسته انجام نمي گيرد مگر آنکه تهويه کافي و پرقدرت بر روي فضا تعبيه شده باشد.
▪ نحوه بسته بندي و نگهداري الکترود: معمولاً الکترودها را در بسته هاي به صورت Hermetically airtight به بازار عرضه مي کنند.
بايستي در نگهداري الکترودها در انبار دقت لازم به عمل آيد و آنها را در محلي دور از رطوبت، آب، باران، گرد و خاک، دود، گريس و چربي نگهداري نمود. (جاي خشک بهترين محل است) و اصولاً الکترود را نبايد در انبار روي زمين انباشت نمود بهترين جا قفسه مي باشد.
● وسايل مورد نياز:
براي فولادهاي کربن استيل Wire Brush، Chipping Hammer، Helmet، براي فولادهاي زنگ نزن Wire Brush و Chipping Hammer زنگ نزن استفاده مي کنند.
Face Shield، Hand Shield، Gloves، Photo Sensitive Lens، Leathers نيز استفاده مي شود.
گذشته از وسائل ياد شده ايمني نيز در جوشکاري بايستي مورد توجه قرار گيرد. مثلاً جلوگيري از سقوط جوشکار بخاطر برق گرفتگي، همچنين در هنگام جوشکاري گازهاي مضري نظير اوزن O۳ به خاطر اشعه ماوراء بنفش، No۲ (Nitrogen dioxide) و Phosgene Gas و همچنين اشعه ماوراء بنفش بوجود مي آيند که براي پوست و تنفس مضر هستند.
▪ معايب و محدوديتهاي روش SMAW
۱) با کوتاه شدن الکترود، جوشکار بايد الکترود را تعويض نمايد و اين امر باعث کاهش سرعت و راندمان جوشکاري مي شود.
۲) شدت جريان جوشکاري بدليل زياد بودن طول الکترود محدود است. آمپرهاي بالا مانند آنچه در تفنگهاي اتوماتيک يا نيمه اتوماتيک استفاده مي شود غير عملي است زيرا فاصله بين قوس و نقطه تماس الکتريکي در نگهدارنده الکترود (طول الکترود) زياد بوده و شدت جريان جوشکاري بوسيله مقاومت حرارتي زياد الکترود محدود مي شود. درجه حرارت الکترود نبايد از درجه حرارت شکست پوشش (Break Down) بيشتر شود زيرا مواد شيميائي موجود در پوشش با يکديگر يا با هوا واکنش کرده و وظيفه خود را بخوبي در قوس انجام نمي دهند.
منابع :
———————-
aftab.ir
ایران سازه
———————-
کلمات کليدي :
———————-
انواع جوشکاری- جوشکاری قوس _ الکترود دستی- عملیات جوشکاری- معایب و محدودیتهای روش SMAW- نگهداری الکترود
